کد خبر: ۳۸۶۳
تاریخ انتشار: ۰۷ مرداد ۱۳۹۳ - ۰۹:۴۱
تعداد بازدید: ۳۰۸۶۳
کاملترین مطلب برای یادگیری لهجه‌ی شیرین اصفهانی به اضافه‌ی اصطلاحات و واژه‌های خاص
لهجه اصفهانی یکی از لهجه‌های زبان پارسی است. فارسی اصفهانی لهجه‌ای از فارسی استاندارد (معیار) است که با آن تفاوت‌های آوایی، واژگانی و گهگاه ساخت‌واژه‌ای دارد. تفاوت لهجه اصفهانی با دیگر لهجه‌های زبان پارسی، هم در زیر و زبر آوایش واژه‌ها می‌باشد، و هم در آهنگ ادای جمله‌ها است. در لهجه‌ی اصفهانی، واژه‌هایی نیز بکار می‌رود که در دیگر لهجه‌ها کمتر بکار می‌روند و یا فراموش شده‌اند.

آموزش جامع لهجه اصفهانی

آموزش دستور زبان اصفهانی

1- مضاف و موصوف همیشه «ی» می‌گیرد
مثال:
درِ باغ ---» دری باغ
گل قشنگ  ---» گلی قشنگ
آدم خوب  ---» آدمی خُب

2- «د» ما قبل ساکن قلب به «ت» می‌شود
مثال:
پراید  ---» پرایت
آرد  ---» آرت
کارد  ---» کارت
دختر ---» دُختر

3- واو ساکن آخر کلمه قلب به «ب» می‌شود
مثال:
گاو  ---» گاب

4-اصولاً در هر کجا که فتحه قشنگ باشد کسره بکار می‌رود و هر کجا که کسره کلمه را زیبا می‌کند فتحه بکار میرود!
مثال برای فتحه:
اَز ---» اِز
قفَس  ---» قفِس
اَزَش  ---» اِزِش
بِزَن  ---» بِزِن
مثال برای کسره:
اِمروز ---» اَمروز
جمعِه ---» جمعَه
سِفید ---» سَفید (سیفید)
حِیفِ ---» حَیف
فِشار ---» فَشار

5- صدای « اُ » هیچ جایگاهی نداشته و به «او» تبدیل می‌شود.
مثال:
شما ---» شوما
کجا ---» کوجا
چادر ---» چادور

نکته: در مورد کلمه «پس»؛ اغلب "س" آن حذف مي‌شود.
کجايين پس ؟ ---» کوجاين پَ ؟
پس تو کجايي ؟ ---» پَ تو کوجاي ؟
پس کجایید؟ ---»  پَ کوجایْن؟
پس چرا نمی‌آیی؟ ---» پَ چرا نیمییَیْ؟

6- حرف «و» در قالب حرف ربطی به «آ» تبدیل می‌شود
مثال:
من و تو و حسن ---» منا تو آ حسن

7- اصولا خود « آ » به عنوان یک حرف ربط به کار می‌رود
مثال:
من هسم، آ بابامم حسن
گل و بلبل و سنبل ---» گلا بلبلا سنبل
خوبی و بدی ---» خُبیا بدی
شیرین و فرهاد ---» شیرینا فرهاد
* درضمن حرف « آ » به معنای «به علاوه» هم به کار می‌رود
مثال:
5+4+3  ---» 5 آ 4 آ 3

8- حرف « ه » در لهجه اصفهانی به نوعی نابود شده!
مثال:
بچه‌ها  ---» بِچا
گربه‌ها  ---» گربا
می‌جهد  ---» میجد
تبصره1: حرف «ه» در آخر افعال به «د» ساکن بدل مي‌شود.
مثال:
بره ---» برد
بشه ---» بشد
تبصره2: «ه» (جایی که به معنای «است» بکار رود) به «ي» تبديل مي‌شود:
بهتر ---» بيتِرِس
سر راهي  ---» سري رايِس
* مواقعی که «ه» به «ش» تبديل مي‌شود:
مثال:
بهش ميگم ---» بشش ميگم
* مواقعی که « ه » به « و » بدل مي‌شود.
مثال:
ما هم مي‌آييم  ---» ما وَم ميَيم
نكته: به غير اول شخص مفرد حروف « خوا » به « خ » تبديل مي‌شود
مثال:
مي‌خواهي  ---» مي‌خَي

9- در برخي افعال حرف « ي » به « اوي » تبديل مي‌شود!
مثال:
مي‌شنوي  ---» ميشنُوی
ميگي  ---» ميگوی

10- اگر حرف اول كلمه «ب» يا «ن» باشد و حرف سوم « ي »، يك « ي » بعد از « ب » يا « ن » اضافه می‌شود
مثال:
بگير ---» بيگير
بشين  ---» بيشين
بريز  ---» بيريز
ببين  ---» بيبين

11- «و» ما قبل «ي» به «ف»
مثال :
ديوار ---> ديفال

تبصره : در لهجه‌های سوپر اصفهانی «د» به «ز» تبديل مي‌شود
مثال:
گنبد ---> گنبِز

12- گاهی برای تاکید بر انجام کاری از دِ استفاده می‌شود:
دِ بیا دِ
دِ برو دِ
دِ پَ چرا نیمیای؟
دِ جَل باش دِ

نکته: نوع دیگر تاکید امر، با افزودن یا به کارواژه امر، ایجاد می‌شود:
بُخوریا، بسونیا، بوگویا

13- شناسهٔ واژه دوم جمع، در بیشتر موارد این in است
رفتید ---> رَفدین
گفتید ---> گفدین
می‌رَوید ---> می‌رین
می‌گویید ---> می‌گویْن miguːyn

14- گاهی حرف «ر» تبدیل به «ل» می‌شود.
بلگ ---> برگ
قیل ---> قیر
مالمالی ---> مارمولک.

15- در برخی موارد حرف «ژ» به «ج» تبديل مي‌شود.
مثال‌:
ماساژ ---> ماساج
پاساژ ---> پاساج


برخی نسبت‌های فامیلی:

بُسوره: پدر زن یا پدر شوهر

خارسو: مادر شوهر یا مادر زن.

همریش: باجناق

یاد: جاری. نسبت همسر دو برادر


چند اسم با تلفظ اصفهانی:

مُژدوا: مجتبی

حَسِجّلال: حاج سید جلال (قاعده ادغام بنیادی).

حَج مَن باقر: حاج محمد باقر

حَج مَن دَسن: حاج محمد حسن

حَبّاد: حبیب آباد. مکانی نزدیک اصفهان. قاعده اضمحلال 5 حرف در یک تشدید


چند لغت و اصطلاح اصفهاني

چُماله: مُچاله تهرونی

آونگون: آویزون

بولونی: خمره. گاهی جهت ابراز محبت به دیگران هم به کار میزود. مثال: بولونی پَ کوجای پَ؟ (معادل عبارت"پس کجایی عزیزم؟").

بلکی: شاید

چرکوندِی: همان چرک و کثیف است که بار تنفری زیادتری دارد. مثال: دِ آره دِ جونم مرگ شده با یه زا لباسی چرکوندی اومِده بود.

دَمادولا: نزدیکی‌ها. مثال: لباسا من کوجاس؟ -همین دمادولاس

چوری: جوجه

ورمالید: رفت. مثال: چوریا ورمالیدن تو سیبه. یعنی جوجه‌ها داخل بن‌بست رفتند. مثال: وَرپِریده پاچاشا ورمالیدس. یه اصطلاحیه در مورد شلوارای برمودا

مادی: جوی آب. در اصفهان مواقعی که از واژه مادی استفاده نمیشود از واژه «جوق» یا «جوقچی» استفاده می‌شود.

سَکاسینه: سر و سینه با هم. سکا سینِم گرفتس.

سَکاصورت: صورت

ناقولوسی: نای و یا همان خرخره. مثال: اتوبوسِ تا تو ناقولوسیش پر کردس.

سمسوری: طالبی

بُندرتخت: پا تختی (مراسم روز عروسی)

چِمچِمال: آماده لبریز شدن ، پُر. 
مثال: هوا چمچمالس: آماده بارش.
طرف چمچمالس: مظطرب و آماده طغیان
دلم انقلابِس: همون تو دلم چمچماله یا وضعیت مزاجیم خوب نیست.

دلمالِش: یه نوع خاصی از حالات نامساعد مزاجی

یه زا: یه مشت، یک عده . مثال: یه زا آدمی بی معنی

گوترِی: بدون نظم

الحدگی: از روی عمد (alhadeghi)

توتولی: زگیل.

آکله: خوره. مثال: اِلای آکِله بیگیری: یعنی الهی مرض خوره بگیری.

پُکیدن: ترکیدن. مثال: الای بُپُکی: الهی بترکی (معمولا به شخص گفته می‌شود که پرخوری کرده باشد)

جَخ: تازه مثال: من جَخ رسيدم (که در بعضي موارد با هم بکار مي‌رود ---> من جَخ تازه رسيدم )

کلمه سيزده که "سينزَ " تلفظ مي شود و نوزده که "نونزَ " و دوازده که "دوازَ" خوانده مي‌شود.

فعل «اِسِدم» به معنای «گرفتم» (ستاندن). صرف آن به شرح زير است:
اِسِدم - اِسِدي - اِسِد -اِسِديم - اِسِديد - اِسِدند

جل باش: "عجله کن" (زود باش) که (ع) و (ه) اول و آخر کلمه از بين رفته است.

غِلاغ: کلاغ

دُكان(مغازه): دُکون

تُریدن: چرخ خوردن

چزوندن: چزاندن (زخم زبان زدن). مثال: آدِما می‌چِزونِد. یعنی به آدم، زخم زبان می‌زند

درا پیش کردن: در را کامل نبستن

لووه زِدِس: التماس کرده

گوسولدن: گوسلیدن، گسلاندن (پاره کردن)
گوسوختن: گسیختن

خِف افتادِس: گیر کرده

کُچه زِدِس: جوانه زده، رشد کردده

چوقولی کردن (chogholi): بدی کسی را به دیگری گفتن. مثلا به بچه‌ای شیطونی میکنه میگن: خره حالا باباد که اومِد چوقولیدا بِش میکونم!

یه کُپه وخت: زمان زیاد

سَتمه خوردن: زحمِت کشیدن

بیبین کارادا: معمولا زمانی گفته می‌شود که شخصی کاری را درست انجام ندهد یا خرابکاری کند.


مراحلی تعجبی یك اصفانی:

ﭼﯿﻄﻮ مِگه؟
حضرتباسی؟
جونی ننِد؟
برا ﭼﯽ ﭼﯽ؟
ﺧﺪﺍ ﻭﮐﯿﻠﯽ؟
جونی دوتای؟
ﻧﺎﻣﻮسن؟
ﻧﻪ آمو؟ (آمو: عمو)
ﺑﺮﻭ كِه‌كِه خوری نكون! (غلط زیادی نکن)
ﺁﻣﻮ ﻓﯿﻠﻤﻤﻮن نكون!


چند اصطلاح پیچیده:

ازتسمسش (eztesmeshes): اصطلاح یک مکانیک اصفهانی زمانیکه تسمه ماشین ایراد فنی دارد.

پکوکومنکو (pakookoomankoo): جمله‌ی یک اصفانی اصیل سری سفره برا خوردنی کوکو!

پَ یالین سِسا: پس زود باشین ساعت سه شده دیر شد.

آدُووندَندِدون (adovoondandedoon):  پرسش یک مادر اصفانی از پسر سربازش: "آیا شما را وادار به دویدن کردند؟"

اِز نِیشِسّاوا : جمله‌ی یک اصفانیه اصیل زمانیکه قلیونش خوب کام نمیده و مشکل از نی قلیونشه!

چَند مِگِس مِگِه؟! : تعجب یک اصفهانی از حجم فلش مموری!


گردآوری: وبسوار
تازه‌ترین خبرها

نقش سردار سلیمانی در مبارزه با داعش

ایران در حال نمایش حضور خود در عراق است و سردار سلیمانی با فرماندهی نیروهای عراقی نقش مهمی را در سرکوب داعش ایفا می‌کند.

داعش نام «کوبانی» را تغییر داد

تروریست‌های داعش پس از تصرف محورهای اصلی شهر کوبانی، نام این شهر را به «عین السلام» تغییر دادند.

سه اولویت جهان اسلام از دیدگاه رهبری

دشمن با افروختن آتش جنگ ميان مسلمانان، انگيزه‏‌هاى مقاومت و مجاهدت را در آنان به انحراف كشانده، كارگزاران استكبار را كه دشمنان حقيقى‏‌اند، در حاشيه‏‌ى امن قرار دهد.
اخبار سیاسی بیشتر »

مدال طلای والیبال ایران پس از 56 سال

تیم ملی والیبال ایران پس از شکست ژاپن در آخرین دیدار بازی‌های آسیایی اینچئون، سرانجام به عنوان قهرمانی والیبال آسیا نائل شد.

صعود تیم والیبال ایران به دور نهایی

با پیروزی تیم والیبال آرژانتین از تیم آمریکا، ایران به دور نهایی رقابت‌های والیبال قهرمانی جهان صعود کرد.

تیم کشتی فرنگی ایران قهرمان جهان شد

تیم ملی کشتی فرنگی ایران موفق شد برای نخستین بار به مقام قهرمانی جهان نائل شود.
اخبار ورزشی بیشتر »

خطر سرمایه‌گذاری در موسسات غیرمجاز

مشروح سخنان رئیس بانک مرکزی در خصوص تسهیلات، نرخ سود، وام مسکن و کارمزد خدمات بانکی.

روش قانونی سوء اثر چک برگشتی

به دنبال افزایش آمار چک‌های برگشتی در سال‌های اخیر؛ گروه‌های مختلفی با تبلیغات گسترده و البته به شکل غیرقانونی نسبت به رفع سوء اینگونه چک‌ها اقدام کرده‌اند.

اقتصاد ایران در وضعیت رکود

اسحاق جهانگیری گفت: توسعه صادرات غیرنفتی نقش تعیین كننده‌ای در خروج از شرایط فعلی كه اقتصاد كشور در شرایط ركود قرار گرفته است دارد.
اخبار اقتصادی بیشتر »

سقوط خودروی 206 به گودال 15 متری

سرنشینان یک دستگاه خودروی 206 که خانم و آقایی 20 و ۲۵ ساله بودند به دلیل شدت جراحت جان خود را از دست دادند.

زن 33 ساله خود را به آتش کشید

زنی 33 ساله‌ای شب گذشته در شهر قدس واقع در استان تهران با ریختن بنزین روی خود اقدام به خودسوزی کرد.

نجات کارگر افغانی پس از سقوط از طبقه 5

یک کارگر 30 ساله افغان مشغول جوشکاری در بالاترین نقطه یک ساختمان بود که ناگهان به دلیل بی‌احتیاطی از طبقه پنجم به حیاط ملک مجاور سقوط کرد.
اخبار حوادث بیشتر »

آزادی «شهرام جزایری» پس از 11 سال

شهرام جزایری که به اتهامات مختلف به زندان رفته بود و به عنوان مفسد اقتصادی شناخته شده بود پس از یازده سال از زندان آزاد شد.

مجرمیت مدیر مسئول روزنامه شرق

مدیر مسئول روزنامه شرق بابت انتشار خبر درباره وضع مرکز معتادان شفق به قصد تشویش اذهان عمومی با اکثریت آراء هیأت منصفه دادگاه مجرم شناخته شد.

دانش‌آموزان شین‌آبادی و بوی‌ماه مهر +عکس

همزمان با آغاز سال تحصیلی جدید دختران دانش‌آموز شین‌آباد و والدین آنها نسبت به روند درمانی و حمایت واقعی مقامات دولتی در سه سال گذشته انتقاد کردند.
اخبار اجتماعی بیشتر »

ارتباط چاقی با بلوغ زودرس و کوتاهی قد

انتهای بلوغ پایان رشد است که گاهی این بلوغ دیر و گاهی زود اتفاق می‌افتد که هر دو ایراد دارند؛ اما بلوغ زودرس قد را می‌سوزاند.

شناسایی محل دقیق ظهور ویروس ایدز

دانشمندان دانشگاه آکسفورد منشاء بیماری همه‌گیر ایدز را در کینشازا، پایتخت جمهوری دموکراتیک کنگو شناسایی کرده‌اند.

متوسط سن ابتلا به ایدز در ایران

طبق آمار گزارش شده حدود 28 هزار مبتلا در کشور شناسایی شده‌اند. البته در کنار این، آمار تخمینی ما حدود 100 هزار نفر است.
اخبار پزشکی بیشتر »

تمسخر اپل توسط سامسونگ

در پی رونمایی آیفون 6 توسط شرکت اپل که بزرگترین صفحه نمایش سری تلفن‌های همراه این شرکت را به خود اختصاص داده، سامسونگ با انتشار متنی در توئیتر آن را به سخره گرفت.

10 برند ارزشمند و گران‌قیمت جهان

برند اپل با ارزش 117 میلیارد دلار به عنوان گران‌ترین برند جهان شناخته شد. پس از آن برندهای گوگل، IBM ...

رونمایی اینتل از پردازشگر 8 هسته‌ای

شرکت اینتل از cpu جدید هشت هسته‌ای خود با نام Intel Core i۷-۵۹۶۰X رونمایی کرد.
اخبار فناوری بیشتر »
header
header
header
header
تعداد نظرات: ۲۳
sara
|
United States
|
۱۲:۳۲ - ۱۳۹۳/۰۵/۰۷
3
6
پاسخ
"دنی مارچیارا" چیست؟
نام یک ایتالیایی است؟
نام غذای اسپانیایی است؟
نه!!!
دهن مارهای کوچک را نگاه کن به لهجه اصفهانی
حسین
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۰:۲۶ - ۱۳۹۳/۰۶/۰۲
1
5
پاسخ
دمت گرم خیلی باحال بود

اینم ی جمله از من

من دادام دامدارس آ منم تو دامداری دادام دامدارم
زهرا
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۲۴ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۱
0
2
پاسخ
سلام
ممنون از مطالب جالبتون
من خودم بچه اصفهانم با اجازتون یکی دوتا چیز بگم:اول ایکه تو عبارت از تسمشس باید جای س و ش آخری رو عوض کنید غلط املاییه.بعدم ایکه اصطلاح ورمالیدس واس کشیدن هم استفاده میشه:آسیناشو ورمالیدس بالا:آستیناشو کشیده بالا

اینام اصلاح جدید:پک و پن:پهن و عریض
پک و پلو:پهلو
دولاب:کمد دیواری ک اصولا حکم انباری داره
نِسَم:جمت جنوب خانه را که در تابستان سایه است و خنکه رو میگن.خونه های قدیمی عموما آفتاب رو نسم رو هستن.یعنی ساختیکه خنکه و تو تابستون داخل اون میرن و قسمتی که آفتاب گیره و برای زمستونا گرمه
سوکولی:گوشه مثلا پ جورابا منا کوجا گذوشتی؟سوکولی اتاق
پِنا:کنار مثلا صندلی کوجوس؟پنا یخچاله
سگ سارسونس:به جایی که خیلی شلوغ باشه و جای سوزن انداز نباشه میگن البته خیلی مودبانه نیست و بیشتر الان رو جنبه شوخی استفاده میشه رفتی مهمونی/چه خبر؟ اوووووووووو سگ سارسون بود انقد شلوغ بود.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: